Waarom wij de voorkeur geven aan pantoffels van schapenwol

Wat doet wol wat fleece en polyester niet doen?

Wol neemt vocht op in de vezel zelf, fleece en polyester amper. Bij dezelfde luchtvochtigheid neemt wol tientallen keren zoveel waterdamp op als polyester en merkbaar meer dan katoen, blijkt uit vergelijkend textielonderzoek. Dat vocht trekt in de kern van de vezel, waardoor de buitenkant droger aanvoelt, terwijl fleece en polyester vocht juist aan de oppervlakte houden.

De warmte zit in de vorm van de vezel zelf. Een wolvezel is van nature golvend, en die golving houdt stilstaande lucht vast tussen de vezels en je huid. Die laag lucht isoleert, niet de wol op zich. Omdat wol vocht opneemt zonder meteen klam aan te voelen, blijft die isolerende laag ook intact zodra je voeten een beetje zweten. Fleece en polyester worden dan sneller klam en voelen daardoor kouder aan.

Waarom gaat een wollen pantoffel minder snel ruiken?

In een test droegen mannen identieke T-shirts van wol, katoen en polyester: polyester ging het sterkst naar zweet ruiken, wol het minst. Dat komt niet doordat wol bacteriën doodt. In datzelfde onderzoek overleefden bacteriën juist het langst op de wollen stof, terwijl de geur daar het zwakst bleef. Ook apart laboratoriumonderzoek naar onbehandelde wol bevestigt dat de vezel geen bacteriën doodt en de groei niet afremt.

Het verschil zit in hoe de vezel geurmoleculen vasthoudt en weer afgeeft, niet in een antibacteriële werking. Wol is dus niet antibacterieel, al staat dat op veel verpakkingen. Wat wel klopt: een wollen pantoffel of schapenvacht-model gaat minder snel ruiken dan een pantoffel van fleece of polyester, en dat scheelt een wasbeurt.

Schapenvacht, scheerwol of vilt: wat zit erin?

Schapenvacht is de hele huid van het schaap met de wol er nog aan. Shepherd gebruikt dat voor de voering van modellen als de Hugo. Scheerwol is losgeknipte wol die tot een voering is verwerkt, zoals de Texelse scheerwol waarvan Skeepe zijn wollen sloffen maakt. Wettelijk is wol de vezel van de vacht van schapen of lammeren, en die naam is niet vrij te gebruiken: "scheerwol" mag alleen op het etiket staan als de wol nog nooit in een ander product heeft gezeten en verder amper bewerkt is dan nodig voor dat ene product.

Wolvilt, het materiaal van Haflinger, is weer iets anders: geen geweven of gebreide stof, maar wol die onder vocht, warmte en wrijving in elkaar haakt tot een compacte, stevige laag die niet rafelt. Welke van de drie in een model zit, lees je meestal terug in de materiaalomschrijving op de productpagina.

Wat zijn de nadelen?

Sjoerd, die Pantoffelwinkel.nl maakt, draagt zelf graag pantoffels van schapenvacht. Toch heeft wol duidelijke nadelen, te beginnen met de prijs: een wollen slof heb je vanaf ongeveer 25 euro, voor schapenvacht betaal je al snel meer dan 100 euro.

• Wassen: het veiligst met de hand. In de machine kan het alleen op een wolprogramma van hooguit 30 graden met wolwasmiddel, anders vervilt en krimpt de vezel.
• Pasvorm: kijk bij twijfel naar de maattabel van de winkel.
• Niet vegan: wol en schapenvacht komen van het schaap.
• Dierenwelzijn: bij wolproductie, vooral bij Australische merino's, komt mulesing voor: huidplooien bij lammeren wegsnijden, meestal zonder verdoving. Alleen een keurmerk als de Responsible Wool Standard of ZQ maakt "mulesing-vrij" hard.
• Klimaat: per kilo heeft wol een hoge klimaatimpact, vooral door het methaan dat schapen uitstoten; Milieu Centraal laat dat zien bij isolatiemateriaal van schapenwol.

Voor wie is iets anders beter?

Wie zijn pantoffels het liefst gewoon op 30 of 40 graden in de wasmachine gooit, zonder aparte wasgang of wolwasmiddel, is met fleece of polyester beter af. Die materialen drogen ook sneller en voelen meteen na het wassen weer zacht aan, terwijl wol daar wat meer tijd voor nodig heeft. Voor wie de pantoffels vaak wast, bijvoorbeeld voor kinderen die er buiten mee rondlopen, weegt dat gemak zwaarder dan de warmte van wol.

Hetzelfde geldt als je principieel geen dierlijke materialen draagt: wol en schapenvacht komen altijd van het schaap, hoe zorgvuldig het ook gebeurt. Fleece, polyester en andere kunstvezels zijn dan het logische alternatief, zonder dat er een dier aan te pas komt.

Bronnen

• Weave Essence, Moisture Regain Data: technische vergelijking van hoeveel vocht wol, katoen en polyester opnemen bij dezelfde luchtvochtigheid en temperatuur.
• University of Alberta, Folio: verslag van een geurtest waarbij proefpersonen identieke T-shirts van wol, katoen en polyester droegen en lieten beoordelen door een geurpanel.
• PubMed Central: peer-reviewed laboratoriumonderzoek naar de antibacteriële eigenschappen van onbehandelde wol, volgens de ISO 20645-testmethode.
• Textile Exchange: officiële uitleg bij de Responsible Wool Standard, het keurmerk dat mulesing verbiedt voor gecertificeerde bedrijven en de hele keten laat controleren.
• Milieu Centraal: vergelijking van de klimaatimpact van isolatiematerialen, met cijfers over schapenwol tegenover steen- en glaswol per kilo grondstof.