Koude voeten: wat helpt, en welke pantoffels houden ze warm?

Waarom krijg je koude voeten?

Bij kou trekken kleine bloedvaatjes in de huid vanzelf samen, zodat er minder warm bloed naar je voeten gaat en je lichaamskern warm blijft. Dat is een normale reactie op kou, zegt de Hartstichting.

Heb je altijd koude voeten, dan spelen vaak meerdere dingen mee. Lang stilzitten en weinig bewegen laten bloed makkelijker wegzakken in de benen in plaats van rondgepompt te worden. Roken vernauwt de bloedvaten en beschadigt op termijn de vaatwand, wat de doorbloeding van armen en benen kan verminderen. Vrouwen hebben er vaker last van dan mannen: het hormoon oestrogeen laat de kleine bloedvaatjes makkelijker vernauwen, en vrouwen hebben gemiddeld iets minder spiermassa. Met de jaren worden bloedvaten bovendien wat minder soepel, waardoor mensen dit later in hun leven sterker merken.

Wanneer is het meer dan koud?

Meestal is het gewoon kou. Soms zit er meer achter, en helpt het te weten waar je op let.

Bij het fenomeen van Raynaud verkleuren vingers of tenen tijdelijk: eerst wit, dan blauw-paars, met pijn en tinteling. Een aanval duurt meestal enkele minuten, soms langer, zegt Thuisarts.nl. Het komt vaak al op jonge leeftijd bij vrouwen voor als aandoening op zich, maar kan ook samenhangen met een reumatische aandoening. Neem contact op met de huisarts bij hevige pijn, wondjes of ontstekingen aan vingers of tenen, een aanval die ongewoon lang aanhoudt, of tintelingen die dagenlang niet overgaan.

Diabetes kan de zenuwen in de voeten aantasten, waardoor je minder voelt en je voeten kouder of juist warmer aanvoelen dan normaal. Ga bij diabetes naar de huisarts bij wondjes, blaren of ontstekingen die niet vanzelf genezen. Ook een vernauwde beenslagader geeft naast pijn bij het lopen vaak koude voeten en minder gevoel, vooral bij rokers en bij hoge bloeddruk of cholesterol.

Wat helpt tegen koude voeten in huis?

Bewegen helpt het snelst: wandelen, fietsen of traplopen bevordert de doorbloeding, en dat merk je ook aan je voeten. Zit je veel stil, sta dan af en toe op.

Kleed je in laagjes en zorg voor een warme, tochtvrije kamer: dat voorkomt en vermindert koude handen en voeten. Dikke wollen sokken die niet knellen helpen goed; bij diabetes kies je wollen of katoenen sokken zonder dikke elastische rand, om afknellen te voorkomen.

Vochtige voeten koelen sneller af dan droge voeten, en wie vaak last heeft van zwetende voeten heeft daardoor ook vaker koude voeten. Droog je voeten dus goed af, en trek verse sokken aan als je voeten vochtig zijn geworden. Let ook op dat sokken en pantoffels niet knellen: afknellende kleding belemmert de bloedtoevoer naar de voeten, terwijl je juist meer doorbloeding wilt.

Welke pantoffels houden je voeten het warmst?

Goede warme pantoffels of sloffen voor koude voeten hebben een gesloten model, een warme voering en genoeg dikte onder de voet. Een gesloten pantoffel die je hele voet bedekt, houdt meer warmte vast dan een open muil. Heb je het ook aan je enkels koud, dan is een laarspantoffel een optie: die bedekt ook de enkel.

Schapenvacht is een warme voering: de wolvezels sluiten een luchtlaag in en nemen vocht op, zodat de voering warm blijft zonder dat je voet klam aanvoelt. Een voering van gewone wol werkt volgens hetzelfde principe. Vilt is verdichte wol in plaats van geweven of gebreide wol.

Wil je 's avonds warme voeten op de bank, let dan ook op de zool: een dikke, isolerende zool wordt aangeraden tegen koude voeten.

Waar let je op?

Gebruik je een kruik, doe dat dan niet met heet water als je diabetes hebt of minder gevoel in je voeten: een brandwond merk je dan niet op tijd, zegt Thuisarts.nl. Gebruik je de kruik wel, vul hem dan met heet kraanwater in plaats van kokend water, doe er een kruikenzak omheen en controleer hem van tevoren op scheurtjes of lekkage, adviseert de Brandwonden Stichting.

Ouderen lopen beter niet op kousenvoeten: Amsterdam UMC adviseert altijd pantoffels te dragen met grip op de zool, een lage hak, een sluiting rond de enkel en een goed voetbed. Dat verkleint het risico om te vallen.

Bronnen

• Hartstichting: waarom je het bij kou sneller koud krijgt aan handen en voeten
• Thuisarts.nl: het fenomeen van Raynaud, hoe lang een aanval duurt en wanneer je naar de huisarts gaat
• Thuisarts.nl: voetverzorging bij diabetes, waaronder sokkenkeuze en veilig kruikgebruik
• Richtlijnendatabase: hoe vaak diabetes tot zenuwschade en een verminderd gevoel in de voeten leidt
• Gehwol: waarom vochtige voeten en knellende kleding koude voeten verergeren
• The Woolmark Company: waarom wol en schapenvacht isoleren, ook als ze vochtig worden
• Amsterdam UMC: waarom ouderen beter niet op kousenvoeten lopen
• Brandwonden Stichting: veilig gebruik van een warmwaterkruik